این‌ها خلاصهٔ باورها و پژوهش‌هاست، نه ادعایی دربارهٔ رویدادهای آینده. درون هر جامعه نیز تنوع وجود دارد.
نزدیک‌تر ببین: آنچه شاید غافلگیرت کند
جزئیاتی کوچک و قابل‌بررسی — هر کدام با دسته‌بندی و منبع.
پژوهش تاریخی
این واژه در قرآن نیست
واژهٔ «مهدی» در قرآن نیامده است. مضامین قرآنیِ هدایت و عدالت را باید از روایات مهدی در حدیث و تفسیرهای اعتقادیِ متأخر جدا کرد؛ قرآن این شخصیت را صریحاً نام نمی‌برد. دانشنامهٔ ایرانیکا این تحولات را به‌عنوان پژوهش علمیِ جدید بررسی می‌کند.
سنن ابی‌داود، کتاب المهدی، روایات 4282–4284، از شخصیتی از خاندان پیامبر و عدالت پس از ظلم سخن می‌گوید. این مجموعهٔ حدیث است، نه بخشی از قرآن. بررسیِ سنیِ ایرانیکا زمینهٔ علمی می‌دهد؛ اینجا درجه‌بندی تازه‌ای برای حدیث ارائه نمی‌شود.
روایت‌های امامیه حدود هفتاد سال را توصیف می‌کنند که جامعه از طریق چهار نایب نام‌آشنا با امام غایب در ارتباط بود. مورخان چگونگی کارکرد این شبکه را بررسی می‌کنند.
ابن میمون در مشنه توراه، پادشاهان و جنگ‌ها 12:1 و12:5، از تداوم نظم عادی جهان و نبود قحطی و جنگ می‌گوید. این فقه یهودیِ متأخر است، نه آیه‌ای از کتاب عبری یا دیدگاه همهٔ یهودیان.
بهاگاواته پورانا 12.2.18–20 روایتی ویشنوپرستانه از کالکی می‌دهد. زادگاه و تصاویر به این متن مقدس تعلق دارند؛ مجموعه‌ها و تفسیرها در سنت‌های هندویی متفاوت‌اند. کالکی با مهدی یکی دانسته نمی‌شود.
دیگه نیکایه 26، بند 25، متّیّه را بودایی آینده می‌نامد که دَمّه را آموزش می‌دهد. میتریه امام مهدی نیست. پالی را کنار ترجمه بخوان؛ این گفتار یک منبع در میان سنت‌های بوداییِ متنوع است.
چه مشترک است، چه متفاوت است، منبع واقعاً چه می‌گوید
اسلام، مسیحیت، یهودیت، هندوئیسم و بودیسم پنج دین بزرگ جهان‌اند که معمولاً کنار هم معرفی می‌شوند؛ این فهرست جامع یا رتبه‌بندی نیست. اسلام با دو دیدگاه متمایز شیعهٔ دوازده‌امامی و سنی ارائه می‌شود. زرتشتی‌گری زمینهٔ تاریخیِ افزوده و جداگانه است؛ نگاه سکولار دین نیست. مضمون مشترک به معنای شخص یا رویداد یکسان نیست.
اسلام شیعهٔ دوازده‌امامی
پژوهش تاریخی
مشترک
امید به اینکه سخن آخر از آنِ ستم نباشد.
متفاوت
امامی مشخص، متولدشده و در غیبت، که ظهورش انتظار می‌رود.
مهدی‌ای از خاندان پیامبر که زمین را از عدل پر می‌کند.
متفاوت
بسیاری از سنت‌های سنی منتظر ظهوری در آینده‌اند، نه بازگشت امام دوازدهمِ متولدشده و غایب. عالمان دربارهٔ روایات منفرد و اهمیت آن‌ها اختلاف دارند؛ این یک آموزهٔ یکپارچهٔ سنی نیست.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
سنن ابی‌داود، کتاب المهدی، روایات 4282–4284، از شخصیتی از خاندان پیامبر و عدالت پس از ظلم سخن می‌گوید. این مجموعهٔ حدیث است، نه بخشی از قرآن. بررسیِ سنیِ ایرانیکا زمینهٔ علمی می‌دهد؛ اینجا درجه‌بندی تازه‌ای برای حدیث ارائه نمی‌شود.
نمونهٔ اینجا آموزهٔ کاتولیکی دربارهٔ بازگشت عیسی مسیح و داوری است، نه مهدی. فرقه‌های مسیحی دربارهٔ هزاره، ترتیب زمانی و تفسیر اختلاف دارند.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
تعلیمات کلیسای کاتولیک، بندهای 668–677، به‌ویژه 671، آمدن مسیح در جلال را بیان می‌کند. این آموزهٔ کاتولیکیِ متأخر است که به کتاب مقدس استناد می‌کند، نه خودِ یکی از کتاب‌های آن یا سخنی به نمایندگی از همهٔ مسیحیان.
شرح حقوقیِ ابن میمون انتظار پادشاهی انسانی از نسل داوود را دارد. جریان‌های یهودی در فهم ماشیحِ شخصی یا عصر مسیحایی اختلاف دارند؛ این نمونه عقیدهٔ همگان نیست.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
اشعیا 11:1–9، به‌ویژه 11:4، متن کتاب مقدس دربارهٔ داوری عادلانه است. مشنه توراه، پادشاهان و جنگ‌ها 11:1 و12:1 و12:5، فقه دینیِ متأخر ابن میمون است: پادشاه داوودی، تداوم نظم طبیعت و نبود قحطی و جنگ.
امید به نوسازی و بازگرداندن دارما در این متن مشخص.
متفاوت
کالکی به‌عنوان اوتارهٔ ویشنو معرفی می‌شود، نه امام مهدی. سنت‌های هندویی مجموعه‌های متنی، ایزدان و تفسیرهای گوناگون دارند؛ یک پورانا نمایندهٔ همهٔ هندوها نیست.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
بهاگاواته پورانا 12.2.18–20 تولد کالکی در شامبالا در خانهٔ ویشنویاشا را نام می‌برد و اسب دِواداتّا و شمشیری را توصیف می‌کند. این روایت مقدس ویشنوپرستانه است، نه پیش‌بینی تاریخیِ جدید یا دعوت به خشونت. نسخهٔ پیوندشده سانسکریت و ترجمه‌ای وابسته به یک سنت مشخص دارد. بندهای 19–20 همچنین کشتن فرمانروایان چپاولگر را تصویر می‌کنند؛ تصاویر خشونت‌آمیز روایت را نباید پیشگویی صلح مشترک یا مجوز آسیب‌رساندن به کسی دانست.
مِتّیّه، به سانسکریت مَیتریه، در این متن بودایی آینده است، نه خدای آفریننده، امام مهدی یا کالکی. سنت‌های بودایی در مجموعه‌های متنی و فهم میتریه متفاوت‌اند.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
دیگه نیکایه 26، چکّوتّی سیهناده سوتّه، بند 25 در SuttaCentral، می‌گوید وقتی عمر انسان‌ها به هشتاد هزار سال برسد، بودایی به نام متّیّه پدیدار می‌شود و دَمّه را آموزش می‌دهد. این گفتار قانونیِ پالی است، نه پیش‌بینیِ تاریخ یا عقیده‌ای یکسان برای همهٔ بوداییان.
سوشیانت و نوسازی جهان به جهان‌بینیِ متمایز زرتشتی تعلق دارند. این مقایسهٔ تاریخیِ افزوده یکی از پنج دینِ بالا نیست؛ سوشیانت امام مهدی نیست.
این منبع واقعاً چه می‌گوید
مقاله‌های ایرانیکا «Saošyant» و«Eschatology i. In Zoroastrianism» بررسی‌های علمیِ جدید دربارهٔ سنت‌های اوستایی و متأخرند، نه بخش‌هایی از متن مقدس. تحولات را تفکیک می‌کنند، نه یک فرمول ثابت را.
هر کارت ساده‌سازی است؛ هر سنتی دیدگاه‌های فراوان دارد.
اگر فردا به عدالت امید داریم، امروز چه برمی‌گزینیم؟
تأملی است، نه اعتقادنامه. بسیاری، مؤمن و غیرمؤمن، می‌بینند که امید در انتخاب‌های کوچک واقعی می‌شود.
01
کرامت
با هر انسانی چنان رفتار کن که زندگی‌اش اهمیت دارد، حتی با کسانی که با آن‌ها هم‌نظر نیستی.
02
اول آسیب‌پذیران
انصاف را با رفتار با ضعیف‌ترین‌ها بسنج: تهیدست، غریبه، بیمار، کودک.
03
صداقت
دربارهٔ آنچه منبع می‌گوید راست بگو، حتی اگر ادعایی قوی‌تر هیجان‌انگیزتر باشد.
04
مقاومت بی‌خشونت در برابر ستم
سخن بگو، سازمان بده، کمک کن، مستند کن — هرگز به نام عدالت به بی‌گناهی آسیب نزن.
05
نپذیرفتن انسانیت‌زدایی
هیچ گروهی از مردم تهدید، لکه یا کمتر از انسان نیست. امیدی که کسی را کنار بگذارد، عدالت برای همه نیست.
لحظه‌ای آرام
کدام بی‌عدالتی نزدیک به توست که می‌توانی این هفته کمی منصفانه‌ترش کنی؟
این یادداشت جایی ذخیره یا ارسال نمی‌شود و با ترک صفحه یا پاک کردن ناپدید می‌شود.
پرسش‌ها
آیا برای خواندن این باید باور داشته باشم؟
نه، به هیچ وجه. همان‌گونه که هستی اینجا خوش آمدی، به هر چه باور داری یا نداری و هر که هستی. این صفحه دعوتی به کنجکاوی و تأمل است و چیزی از تو نمی‌خواهد.
آیا همهٔ سنت‌ها یک شخص را توصیف می‌کنند؟
نه. مهدی، امیدهای مسیحاییِ یهودی، بازگشت مسیح، روایت ویشنوپرستانهٔ کالکی، متّیّه/میتریهٔ بودایی و سوشیانتِ زرتشتی متن‌ها و تاریخ‌های متمایز دارند. شخص یا رویداد یکسانی نیستند. پرسش‌های اخلاقی مشترک زمینهٔ مقایسه‌اند، نه اثبات یک پیشگویی واحد.
شیعیان دوازده‌امامی مهدی را امام دوازدهم، محمد بن حسن، می‌دانند و به غیبت او باور دارند. بسیاری از مسلمانان سنی ظهور مهدی‌ای از خاندان پیامبر را در آینده انتظار دارند. دیدگاه‌ها و میزان تأکید در هر دو جامعه متفاوت است.
منبع پیوندشده را باز کن، ببین متن اصلی است، اثری عبادی یا پژوهش تاریخی، و بررسی کن که آیا همان واژه‌ها در آن آمده است. آنچه متن می‌گوید را از تفسیرهای بعدی جدا کن و به نقل‌قول‌های بی‌منبع با احتیاط نگاه کن.
آیا کالکی نمایندهٔ باور همهٔ هندوهاست؟
نه. این صفحه بهاگاواته پورانا 12.2.18–20 ویشنوپرستانه را به‌عنوان یک نمونهٔ منسوب به متن به کار می‌برد. هندوئیسم مجموعه‌ها، مکتب‌ها و شیوه‌های فراوان دارد؛ نباید یک پورانا را به همهٔ هندوها تعمیم داد.
نه. دیگه نیکایه 26، بند 25، متّیّه را که در سانسکریت میتریه نامیده می‌شود، بودایی آینده توصیف می‌کند. مهدی متعلق به سنت‌های متمایز اسلامی است. نه گفتار و نه احادیث یادشده یکی‌بودن آن‌ها را ثابت نمی‌کنند.
نه. اشعیا متن کتاب مقدس است؛ بهاگاواته پورانا متن مقدس ویشنوپرستانه است؛ دیگه نیکایه 26 گفتار قانونیِ پالی است. ابی‌داود حدیث گرد می‌آورد. ابن میمون فقه متأخر می‌نویسد؛ تعلیمات کاتولیکی آموزهٔ متأخر است؛ ایرانیکا پژوهش جدید است. اعلامیهٔ حقوق بشر مدنی است، نه متن دینی.
منابع
هر پیوند متن، فصل، آیه یا مقالهٔ مرجع را مشخص می‌کند. برچسب‌ها متن مقدس، حدیث و دیگر متن‌های اصلی، آموزش متأخر، پژوهش جدید و متن مدنی را جدا می‌کنند. سانسکریت در نسخهٔ مرتبط، پالی در SuttaCentral، عبری در Sefaria و عربی در مجموعهٔ حدیث در دسترس است؛ ترجمه‌های خارجی به هر هفت زبان صفحه موجود نیست.
تمام محتوای صفحه به هفت زبان ارائه شده، اما گویشوران بومی یا متخصصان همهٔ سنت‌ها آن را بازبینی نکرده‌اند. خلاصه‌ها نمونه‌های منسوب به منابع‌اند، نه شرح جامع یا پیش‌بینی. ترجمه‌های پیوندشده انتخاب‌های ویراستارانشان را بازتاب می‌دهند.
